F-Gaz nedir?

Florlu sera gazları (F-gazlar), yüksek küresel ısınma potansiyeline sahip olmaları nedeniyle iklim krizi üzerinde önemli ve doğrudan etkilere sahiptir. Başta soğutma, iklimlendirme ve endüstriyel uygulamalar olmak üzere birçok sektörde kullanılan bu gazlar, atmosfere salındıklarında uzun süre bozunmadan kalmakta ve küresel sıcaklık artışını hızlandırmaktadır. F-gaz emisyonlarının kontrol altına alınmaması; iklim dengesinin bozulmasına, çevresel risklerin artmasına ve gelecek nesiller için sürdürülebilir bir yaşamın tehlikeye girmesine yol açmaktadır. Bu nedenle florlu sera gazlarının yönetimi ve azaltımı, çevresel sorumluluğun temel unsurlarından biri haline gelmiştir.

Bu kapsamda, florlu sera gazlarının kullanımı, servisi, geri kazanımı ve bertarafı; ulusal mevzuat ve taraf olunan uluslararası düzenlemeler çerçevesinde yasal yükümlülüklere tabidir. İlgili yönetmelikler; işletmelere kayıt tutma, raporlama, sızıntı kontrolü ve yetkili firmalar ile çalışma zorunluluğu getirmektedir. Mevzuata uyumun sağlanmaması durumunda ise idari yaptırımlar ve çevresel sorumluluklar doğmaktadır. Bu nedenle F-gaz yönetimi, yalnızca teknik bir süreç değil, aynı zamanda hukuki bir sorumluluk alanıdır.

Sızıntı nedir?

İklimlendirme, soğutma cihazları ve F-gaz içeren sabit yangından korunma sistemlerinde kaçaklar; bağlantı elemanları, vana ve contalar, boru hatları, mekanik titreşimler, korozyon ve uygunsuz montaj veya bakım eksiklikleri nedeniyle meydana gelebilmektedir. Zamanla oluşan bu sızıntılar, fark edilmediği takdirde ciddi miktarda F-gaz salımına yol açabilmektedir.

Bu nedenle, florlu sera gazlarına ilişkin ulusal mevzuat kapsamında; belirli eşik değerlerin üzerindeki tüm F-gaz içeren ekipmanlar için periyodik kaçak kontrollerinin yapılması, yapılan işlemlerin kayıt altına alınması ve gerektiğinde yetkili kurumlara raporlanması yasal bir zorunluluktur. İlgili yönetmelikler; işletmelere kayıt tutma yükümlülüğü, sızıntı tespitine yönelik düzenli kontrol ve sertifikalı firma ile çalışma sorumluluğunu açıkça tanımlamaktadır.

Bu yükümlülüklerin yerine getirilmemesi, kayıtların tutulmaması veya eksik/yanıltıcı raporlama yapılması durumunda; ilgili çevre mevzuatı kapsamında idari para cezaları, faaliyet kısıtlamaları ve çevresel sorumluluk yaptırımları uygulanabilmektedir.

EKOMVET Nedir?

EKOMVET, entegre çevre bilgi sistemi (eçbs) üzerinden ulaşılan, florlu sera gazlarıyla çalışan ekipmanların kayıtlarının dijital ortamda tutulduğu bir veri tabanıdır. Bu sistem, 29 Haziran 2022 tarihli Resmî Gazete'de yayımlanan "Florlu Sera Gazlarına İlişkin Yönetmelik" doğrultusunda hayata geçirilmiştir.

EKOMVET’in esas amacı, florlu sera gazlarının kullanımını ve salınımını izleyerek çevresel etkilerini en aza indirmektir. Ekipman sahipleri ve teknik servis firmaları, cihazlarının kurulum, bakım, onarım, devir ve ton co2 eşdeğerine bağlı olarak değişen periyotlarla yapılması zorunlu olan f-gaz sızıntı testi gibi tüm süreçlerini EKOMVET sistemi üzerinden raporlamak zorundadır.

Bu kapsamda; EKOMVET’e, a) 5 ton CO2 eşdeğeri veya daha fazla florlu sera gazı içeren sabit soğutma, iklimlendirme ve ısı pompası ekipmanının, sabit yangından korunma ekipmanının, soğutmalı kamyon ve römorklardaki soğutma ünitelerinin ve Organik Rankin Çevrimlerinin, b) 6 kg veya daha fazla kükürt hekzaflorür içeren elektrik şalt ekipmanının, operatörleri olan gerçek ve tüzel kişiler (ekipman operatörleri) tarafından veri girişi yapılacaktır.

Bu sistem, florlu sera gazlarının yönetimini optimize ederek çevre koruma ve sürdürülebilirlik hedeflerine büyük katkı sağlamaktadır.